Ақ үйдегі түскі ас сирек жағдайда тарихи маңызы бар құжатпен аяқталады. Дегенмен дәл осылай болды: сейсенбіде Дональд Трамп елдегі ірі технологиялық компаниялардың тоғыз басшысымен бір үстелге отырып, өзі "конституцияға ұқсас нәрсе" деп атаған қол қойылған қағазбен шықты.
Үстел басында Илон Маск (SpaceX), Марк Цукерберг (Meta), Дарио Амодеи (Anthropic), Дженсен Хуанг (Nvidia), Грег Брокман (OpenAI), Сундар Пичаи (Google), Сатья Наделла (Microsoft), Лиза Су (AMD) және Никеш Арора (Palo Alto Networks) отырды. Құжат Joint Commitment on Frontier Responsibilities деп аталады.
Идея қағаз жүзінде қарапайым: компаниялар төрт деңгейлі бақылау жүйесін құруға уәде береді. Алдымен — модель шыққанға дейінгі ішкі тексеру. Содан кейін — тәуелсіз сыртқы аудит. Одан соң — директорлар кеңесінің аудит нәтижелерін қарауы. Соңында — қауіпсіздік стандарттарын жаңартып отыру үшін салалық тұрақты кездесулер. Құжатта екі нақты қауіп аталған: ЖИ-дың кибершабуылға көмектесу қабілеті және биологиялық қару жасауға көмектесу қабілеті. Екеуі де соңғы айларда OpenAI мен Anthropic модельдерінің өздеріне тиесілі емес жүйелерге кіруге тырысқаны туралы хабарлардан кейін талқыланып жүр.
Трамптың өзі басты нюансты атап өтті: пакт "адамгершілік тұрғыдан міндетті", бірақ заңды күші жоқ. Әр қол қою — ерікті түрде, ал одан бас тартқаны үшін беделіне нұқсан келуден басқа ешқандай жаза жоқ. Он адамнан тұратын қадағалау комитетін құру жоспарланып отыр, ал Трамп үш-төрт күн ішінде арнайы ЖИ кеңесшісін тағайындайтынын айтты.
Құжатта пактінің өзінен де қызық бір сөйлем бар: онда уақыт өте келе бұл ерікті қадамдарды "заңдар мен ережелерге бекіту орынды болуы мүмкін" деп тікелей мойындалған. Яғни қатысушылардың өздері де өзін-өзі бақылауды түпкілікті шешім деп санамайды — бұл нағыз реттеуге дейінгі аралық кезең іспетті.
Сын тезірек келді. Виргиния штатынан демократ сенатор Марк Уорнер технологияның қазіргі даму қарқынында өзін-өзі реттеу жеткіліксіз деп атап, міндетті федералдық ережелерді талап етуін қайталады. Мұның қызығы — небәрі екі апта бұрын Nvidia басшысымен әңгімеде Трамптың өзі ЖИ туралы алаңдаушылықты "алдау" деп атаған болатын, ал қазір дәл сол алаңдаушылыққа құрылған құжатқа қол қойып отыр.
Заңды күші жоқ "адамгершілік міндеттеменің" нақты не бере алатыны алғашқы аудит есептерінен көрінеді — әрине, компаниялар оларды жариялайтын болса.
