Illinois jako pierwszy stan USA zmusił twórców największych modeli AI do udowadniania bezpieczeństwa swoich systemów niezależną kontrolą, a nie tylko deklaracjami. 6 lipca gubernator JB Pritzker podpisał ustawę Artificial Intelligence Safety Measures Act (SB 315) — teraz OpenAI, Anthropic, Google, Meta i xAI muszą co roku zatrudniać zewnętrznych audytorów do oceny ryzyka swoich najpotężniejszych modeli.
Dotąd firmy w dużej mierze same oceniały swoje działania: prawo Kalifornii i Nowego Jorku wymagało publikacji planu zarządzania ryzykiem, ale nikt nie sprawdzał, czy jest on faktycznie realizowany. Illinois podniósł poprzeczkę. Ustawa obejmuje modele trenowane z użyciem ponad 10^26 operacji zmiennoprzecinkowych, tworzone przez firmy o rocznych przychodach powyżej 500 mln dolarów. Dla nich niezależny audyt przestaje być opcją, a skrócony raport z wyników trzeba opublikować na stronie firmy w ciągu 30 dni.
Ustawa ma też realne konsekwencje. Jeśli model zachowuje się nieprzewidywalnie lub stwarza zagrożenie bezpieczeństwa, firma musi powiadomić władze stanowe w ciągu 72 godzin, a jeśli ryzyko jest bezpośrednie i grozi śmiercią lub poważnym urazem — w ciągu 24 godzin. Pracownicy zgłaszający naruszenia mają wyraźną ochronę przed odwetem. Firmom, które pominą audyt, przekroczą termin lub wprowadzą w błąd regulatorów, grozi kara do 1 mln dolarów za pierwsze naruszenie i do 3 mln za kolejne, egzekwowana przez prokuratora generalnego stanu.
Moment nie jest przypadkowy. Kongres po cichu debatuje nad ustawą federalną, która zamroziłaby na trzy lata nowe stanowe wymogi dotyczące rozwoju AI — na razie to tylko projekt, nie prawo, ale Illinois najwyraźniej chciał zabezpieczyć swoje zasady, zanim to okno się zamknie. OpenAI i Anthropic publicznie poparły SB 315, ale z różnych powodów: Anthropic chce, by stany nadal uchwalały ostrzejsze prawa, właśnie po to, by wywrzeć na Kongresie presję do napisania naprawdę mocnego standardu federalnego, a nie rozwodnionego kompromisu, podczas gdy OpenAI wolałaby jeden ogólnokrajowy zestaw zasad zamiast pięćdziesięciu różnych przepisów do spełnienia.
Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku, dając firmom około półtora roku na znalezienie audytorów i zbudowanie procesów raportowania. Jeśli Illinois przetrwa nieuniknioną kontrę branży, inne stany najpewniej skopiują ten model — a niezależny audyt może stać się normą branżową na długo przed uchwaleniem jakiejkolwiek federalnej ustawy o AI.
